ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

128

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

كى جيزى خنك اندر سينه وى « 1 » استى و تشنه كم بوذش و به آب كرم و هواى كرم آرام يابذ و از آب سرد و هوا سرد مضرّت يابد ، و امّا اكر ميل دارذ بسوى ترّى علامات وى آن بوذ كى دايم آواز « 2 » وى كرفته و تيره بوذ « 2 » مانندهء بانك سك بجه و دايم سينه و شوشه اين كس بر بلغم بوذ و اكر بانك كند با بانك « 3 » بلغم برآيد از حلقوم وى و مخاطره بوذ كزوذ بربو و سل افتد ، و اما اكر ميل دارذ به خشكى حال اين كس بضدّ آن حال بوذ ( f . 107 ) اعنى بانك او روشن بوذ و صافى و شوشهء او « 4 » باك بوذ از بلغم و دمه نه افتدش از حركت بسيار و ايمن بوذ از دمه و سل و از هواى خشك و گرد و خاك « 5 » او را بسيار مضرّت بوذ وز « 5 » هواى تر آسانى يابذ و اكر قياس كنى و مزاج مفرد « 6 » را ياذ دارى « 6 » مركب بتوانى دانستن « 7 » . اندر علامات مزاج دل « 8 » ، بيش ازين كفته بوذيم كى فرق است ميان نفس و روح چنانك نفس جوهر بوذ و نشايذ كى صورت جسمى دارذ و روح جسم بوذ و « 9 » اكر ما « 9 » اندر لطافت و غلظ روح و قلّت و كثرت و صفا و كدورت « 10 » سخن كوييم منكر نبوذ جنانك كفته آمذه است همين سخنان اندر روح باصره « 11 » و جن اندر روح « 12 » باصره « 12 » سخنان جايز بوذ اندر « 13 » ارواح ديكر كى اندر تن ماست اعنى روح نفسانى و روح حيوانى و روح طبيعى « 14 » همين « 14 » جايز بوذ الّا آنك جنان نيكوتر بوذ كى اضافت بدان اعضا و اجواف كنيم كى [ جاى ويند ] « 15 »

--> ( 1 ) - ف : او ( 2 - 2 ) - ف : كرفته بود و تيره ( 3 ) - ف : افزوده . بر ( 4 ) - ف : وى ( 5 - 5 ) - ف : بسيار مضرت بوذ او را و از ( 6 - 6 ) - ف : ياذ ( 7 ) - ب ه : مزاج دل - اندر مزاج ( 8 ) - ف : باب فى ذكر مزاج القلب ( 9 - 9 ) - ف : اما اكر ( 10 ) - ف : افزوده . روح ( 11 ) - ف : باصر ( 12 - 12 ) - ف : اين ( 13 ) - ف : اندر اين ( 14 - 14 ) - ف : طبيعى هم ( 15 ) - از « ف » افزوده شد . در اصل خاوىاند . م : ندارد .